Ispis

''Onaj tko ima malo zdravog razuma, neće se usuditi zvati Boga svojim Ocem prije negoli mu postane sličan'' (Sv. Grgur Nisenski, Pet propovijedi o Očenašu, PG 44)

Istočni su se oci često bavili problemom odnosa između slike i uzora, čiji je temelj u alegoriji koja kaže da su stvari koje percipiramo osjetilima samo preslike vječnih ideja. Dok se na Zapadu traži uzrok svake stvari, tko ju je načinio, što ju je uzrokovalo, dotle se na Istoku nadasve nastoji otkriti značenje svakog događaja i čega je ono slika. U tom pogledu najvažnije je sljedeće: čovjek vlada nad osjetilnim svijetom i on je, dakle, slika Božja. Kod otaca nalazimo brojne i različite misli u tumačenju te istine. No u temelju, sve one žele protumačiti tekst iz Knjige Postanka (1, 26-27) o stvaranju čovjeka na Božju sliku i priliku. No nije isto reći da je čovjek ''slika Božja'' i da je ''stvoren na sliku Božju''. Ocima je bilo draže ovo drugo tumačenje. Prva i najsavršenija slika Božja je Krist (2 Kor 4,4), a čovjek je stvoren prema tom uzoru i stoga je ''slika slike''. Na taj se način pojednostavnjuje moralni nauk koji iz toga proizlazi. Platon je ustvrdio da čovjek može nasljedovati Boga i to je ideal svakog savršenstva. No priznao je da je to teško

jer je Bog nevidljiv. Sveti Irenej nije sumnjao da je uzor prema kojem je stvoren Adam zapravo Krist, Bogočovjek. Samo tako je čovjek mogao postati sličnim ''nevidljivu Bogu: po vidljivoj Riječi', koja je postala tijelom i prebivala među nama''. Kristovo tijelo omogućuje da konkretna materijalna stvarnost može postati božanskom, dakle i u duhovnom, u novome smislu, savršenijom od one o kojoj govore idealisti. To možemo izraziti jednim suvremenim tekstom Pavela Evdokimova: ''Ono što razlikuje čovjeka od anđela jest činjenica da je on stvoren na sliku Utjelovljenja: ono što je u njemu čisto 'duhovno' utjelovljuje se, prožima čitavu narav životvornom snagom''. Na taj način, prema tumačenju sv. Makarija Velikoga, u čovjeku se javlja ''srodnost s božanskim, kao da je rođen od Boga, poput onih koji borave u Bogu i u Božjem svijetu, a koji su već preneseni u budući vijek'' (O ljubavi, 18-19, Patrologia Graeca 34, 929). Grčki oci govore o ''pobožanstvenjenju'' (theosis) čovjeka služeći se Platonovim pojmovljem, ali dodajući da to znači isto što i ''biti Božje dijete'', o čemu doznajemo iz Pisma. (Špidlik, Mali biseri crkvenih otaca)